Social Icons

Featured Posts

niedziela, 12 sierpnia 2018

Ordoliberalizm i niemiecki cud gospodarczy

Po II wojnie światowej Niemcy zachodnie (RFN) pomimo dużych strat i kryzysu społecznego po przegranej wojnie osiągnęły szybki wzrost gospodarczy, stając się najbogatszym krajem w Europie. Wszystko za sprawą reform Ludwiga Erharda, które były wprowadzeniem w życie koncepcji ordoliberalizmu.



Niemiecki ordoliberalizm 

Ordoliberalizm to nurt wykształcony w Niemczech w latach 30. i 40. XX wieku. Początku funkcjonował na politycznym marginesie ze względu na dojście do władzy nazistów, jednak po zakończeniu wojny udało się wprowadzić wiele z jego założeń. Głównymi przedstawicielami nurtu byli: Wilhelm Röpke, Walter Eucken, Alexander Rüstow, Ludwig Erhard, Franz Böhm i Alfred Müller-Armack.

Ordoliberalizm był próbą modyfikacji anglosaskiego klasycznego liberalizmu i przystosowania go do warunków i mentalności niemieckiej. Łączył w sobie poszanowanie dla własności prywatnej i gospodarki rynkowej z katolicką nauką społeczną i obyczajowym konserwatyzmem. 

W gospodarce ordoliberałowie stawiali na wolny rynek, dopuszczali jednak interwencję państwa w celu zapobiegania powstawania monopoli i karteli i ochronie konkurencji. Podkreślali również aspekt etyczny, przeciwstawiali się traktowaniu pracowników „jak maszyny”.

Dla ordoliberałów to państwo było instytucją odpowiedzialną za tworzenie ładu społecznego. Jednocześnie jednak zdawali sobie sprawę, że trzeba wprowadzić mechanizmy zapobiegające nadużywania władzy, tak jak rządy prawa, trójpodział władzy, decentralizacja władzy, wolny rynek oraz funkcjonowanie warstwy tzw. klerków czyli ludzi będących najbardziej świadomymi, odpowiedzialnymi i sprawiedliwymi obywatelami. Była to przede wszystkim klasa średnia, drobni i średni przedsiębiorcy, a także naukowcy, sędziowie i dziennikarze.

Ordoliberałowie byli zwolennikami demokracji, jednak w obronie przed tyranią większości i populizmem akcentowali rolę rządów prawa.

Reformy Ludwiga Erharda

Założenia ordoliberalizmu, zwłaszcza w gospodarce w życie wprowadził Ludwig Erhard, wieloletni minister gospodarki i kanclerz Niemiec. Reformy te polegały na przeprowadzeniu reformy monetarnej w celu umocnienia marki niemieckiej, uwolnienie cen, ograniczenie wydatków rządowych i biurokracji, a także obniżenie i uproszczenie podatków. Efekty jakie udało się osiągnąć to szybki wzrost gospodarczy, spadek bezrobocia, spadek inflacji i osiągniecie nadwyżki w budżecie. Zostało to nazwane określeniem Wirtschaftswunder, co po niemiecku oznacza "cud gospodarczy".

Więcej na temat ordoliberalizmu i reform Erharda można przeczytać w książce "Ordoliberalizm. Historia niemieckiego cudu gospodarczego", autorstwa Tymoteusza Juszczaka. Oraz w poniższej prezentacji przygotowanej przez Kamila Cebulskiego:

niedziela, 8 lipca 2018

Błędne koło przemocy - jak wyeliminować przemoc ze społeczeństwa w ciągu jednego pokolenia?

Oczywiście z tym "wyeliminować" to powiedziane trochę nad wyrost, bo wiadomo, że całkowicie przemocy wyeliminować ze społeczeństwa się nie da. Ale można ją znacznie ograniczyć. W jaki sposób? Żeby to zrozumieć, trzeba wpierw poznać dwie rzeczy: jakie są korzenie przemocy, co sprawia, że niektórzy ludzie są agresywni i krzywdzą innych oraz czym jest tzw. błędne koło przemocy?


Korzenie przemocy nie są nieznane

Dzięki dzisiejszej wiedzy psychologicznej możemy śmiało powiedzieć, że znamy przyczyny przemocy. Otóż skłonność do przemocy przejawiają ludzie, którzy sami w przeszłości jej doświadczali, zwłaszcza w dzieciństwie. Można o tym poczytać w książkach i publikacjach takich autorów jak np. Alice Miller, Erin PizzeyDouglas Pryor, czy Paul Britton. To oczywiście jest bardzo złożona kwestia, ale dla uproszczenia, żeby zrozumieć jak to działa polecam zobaczyć poniższy film, przedstawiający tłumaczenie na język polski fragmentu artykułu Alice Miller:




Jeśli ktoś chce poznać więcej tego typu literatury, polecam zajrzeć na poniższą stronę:
http://stronyocalenia.pl/index.php/literatura

Kolejnym dowodem, na to, że to właśnie dzieciństwo, wychowanie i czynniki środowiskowe mają przesądzający wpływ na to, że człowiek staje się przemocowcem jest to, że nawet kliniczni psychopaci, którzy byli wychowywani w kochającej rodzinie nie mają skłonności do stosowania przemocy. Mogą mieć problemy w kontaktach międzyludzkich, ale nie mają pociągu do stosowania przemocy.

Tu niezwykłego odkrycia dostarczył nam psychiatria i neurobiolog James Fallon. Otóż badał on mózgi psychopatycznych morderców i ku swojemu zdumieniu odkrył, że jego własny mózg ma dokładnie te same cechy, jakie mają mózgi seryjnych morderców. Mało tego odkrył również, że wśród jego przodków można było znaleźć morderców. A jednak on sam nie został mordercą, ani w ogóle nie przejawia skłonności do przemocy. Jest człowiekiem dość oschłym, mało uczuciowym, ma pewne trudności w kontaktach z innymi ludźmi, ale nikogo nie morduje, ani nie bije, nie gwałci, nie krzywdzi ludzi. Jak się okazało, jedyne co odróżnia go od badanych morderców, to właśnie to, że w odróżnieniu od nich był wychowywany w kochającej rodzinie, bez przemocy i patologii.

Czym jest zatem błędne koło przemocy i jak je przełamać?

Schemat jest prosty: Ludzie mający skłonność do przemocy stosują ją w stosunku do własnych dzieci. Następnie te dzieci, kiedy dorosną również stosują przemoc wobec własnych dzieci i schemat się powtarza. Żeby przerwać te błędne koło, trzeba przeciwdziałać przemocy wobec dzieci.

Jak można to osiągnąć? Tu bardzo mocno zaznaczam, że musimy uważać, żeby "nie wylać dziecka z kąpielą". Musimy pamiętać, jak ważne jest domniemanie niewinności, żeby nie dochodziło do sytuacji znanej np. z krajów skandynawskich, gdzie państwo odbiera dzieci rodzicom z byle powodów. Ważne, żeby jeszcze nie pogorszyć sytuacji. Zawsze trzeba mieć pewność, że faktycznie, w sytuacji X była stosowana przemoc, zostało to udowodnione.

Możemy przede wszystkim starać się podnosić świadomość społeczeństwa w tym temacie i wspierać osoby, który się tym zajmują. Przykładowi ludzie i instytucje, na które warto zwrócić uwagę to:

Fundacja XXII wieku - fundacja promujące świadome rodzicielstwo, przeciwdziałanie przemocy wobec dzieci, promowanie zdrowia psychicznego itd. Strona główna fundacji:
http://fundacja22.org/pl/glowna/


Sabina Gatti -  stara się podnosić świadomość w sprawie omawianego błędnego koła przemocy. Jej blog:
http://sabinagatti.blogspot.com/

Przy okazji, jak widać pani Sabina walczy również ze stereotypami dotyczącymi płci i przemocy. Tzn. kobiety również mogą stosować przemoc. Jest to istotne z dwóch powodów. Po pierwsze o ile o przemocy stosowanej przez mężczyzn mówi się całkiem sporo, o tyle przemoc stosowana przez kobiety pozostaje tematem tabu. A w przypadku przemocy wobec dzieci, jak się okazuje (badania przytaczane na blogu) kobiety stosują ją nawet częściej niż mężczyźni. Wynika to z faktu, że matki zwyczajnie spędzają z dziećmi więcej czasu niż ojcowie. W dodatku przemoc wobec dzieci istnieje również w żłobkach, przedszkolach, szkołach i domach dziecka, czyli w instytucjach, gdzie pracują głównie kobiety. Gdyby tylko mężczyźni byli sprawcami, taki problem by nie istniał.

Po drugie, kiedy dziecko jest bardzo małe, dopiero rozwija się jego mózg, to właśnie prawidłowa relacja z matką ma kluczowe znaczenie dla jego przyszłej osobowości. Jeśli matka jest osobą toksyczną, stosuje przemoc lub popełnia inne błędy wychowawcze, ma to bardzo negatywny wpływ na przyszłego dorosłego człowieka. Dlatego wielu morderców i innych groźnych przestępców miało przemocowe lub/i nieodpowiedzialne matki. Ostatnio stacja CBS Reality zaczęła emisję serialu dokumentalnego w tym temacie pod nazwą "Matki morderców":
https://www.se.pl/styl-zycia/porady/jak-wychowac-morderce-nowy-serial-cbs-reality-aa-foj6-QdAY-CTDH.html


Magda Adamowska - znana też jako "Zdrowa Szczęśliwa Kobieta", jest to kobieta, która z racji tego, że sama doświadczała przemocy w dzieciństwie ze strony swojej toksycznej matki, dziś w wieku dorosłym doradza ludziom, którzy mieli podobne doświadczenia. A także prowadzi kampanie społeczne przeciwko przemocy w rodzinie, które wyglądają dla przykładu tak:

czwartek, 7 czerwca 2018

Czy istnieje prawo naturalne?

Prawo naturalne - prawo przyrodzone, które posiadamy ze względu na sam fakt bycia człowiekiem. Prawa naturalnego nikt nam nie nadał, więc jest ono prawem niezbywalnym. Istnieje w świadomości człowieka. Prawo naturalne człowieka istniało zawsze, jednak po raz pierwszy zostało sformułowane w aktach stanowiących prawo w XVIII wieku. Uczyniono to niemal równocześnie w Ameryce w Deklaracji Niepodległości i we francuskiej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela. W tych aktach prawnych za najważniejsze prawo naturalne uznano: prawo do życia, wolności, szczęścia i sprawiedliwości.

Jest to prawo, które istnieje nawet jeśli nie zostało oficjalnie potwierdzone przez władzę państwową i nie można go pozbawić żadnego człowieka, jest niezbywalne. Dziś postaram się odpowiedzieć na pytanie czy rzeczywiście można mówić o istnieniu czegoś takiego jak prawo naturalne?


Dlaczego prawo naturalne według mnie istnieje?

Argumenty, które za tym przemawiają są następujące:
  1. Ludzka moralność wykształciła się naturalnie na drodze ewolucji. Człowiek aby przerwać nauczył się dbać o siebie (instynkt przetrwania), o swoich krewnych (dobór krewniaczy) ale także nauczył się koegzystować z innymi ludźmi, także tymi niespokrewnionymi (teoria altruizmu odwzajemnionego). Dzięki wzajemnej współpracy ludzkość mogła przetrwać zdecydowanie bardziej, niż gdyby ludzie ciągle ze sobą walczyli i wyżynali się nawzajem. Jest to widoczne nawet na poziomie czysto biologicznym, istnieje empatia, a także odruchy moralne. Potrafimy współczuć, a kiedy widzimy coś co wydaje nam się niemoralne, niesprawiedliwe i krzywdzące dla drugiej osoby odczuwamy dyskomfort psychiczny.
  2. Wszystkie cywilizowane kraje, należące głównie do cywilizacji zachodniej, gdzie prawa człowieka są przestrzegane lepiej niż w innych regionach świata swój system prawny opierają na konstytucji lub podobnym akcie prawnym, regulującym najważniejsze zasady funkcjonowania społeczeństwa. W dodatku zasady te są bardzo podobne, praktycznie w każdym z tych aktów znajdziemy prawo do życia, wolności, własności, prawo do sprawiedliwego procesu, domniemanie niewinności czy wolność słowa. Jest to charakterystyczna cecha ustroju liberalnej demokracji, a także innych systemów opartych na zasadzie praworządności, "rządów prawa", takich jak monarchia konstytucyjna czy republika.
  3. Nie licząc ekstremizmów, większość filozofii, systemów moralnych i religijnych ma wiele punktów wspólnych. Za coś złego uznaje się wszelkie formy krzywdzenia innych ludzi jak morderstwo, pobicie, gwałt, pomówienie, kradzież, oszustwo itd.
  4. Nie zawsze prawo stanowione chroniło prawa człowieka - niewolnictwo, holocaust, zbrodnie stalinowskie i w ogóle działanie państw totalitarnych to przykłady, na niewłaściwe stosowanie prawa ustalonego przez państwo. Zupełnie inaczej wygląda to kiedy prawo stanowione pokrywa się z prawem naturalnym, jak w punkcie drugim. 

Jakie zatem są zasady prawa naturalnego?

Prawo naturalne stanowi, że każdy ma prawo do: życia, wolności i własnych wyborów, sprawiedliwości i osobistego szczęścia. Prawo to ma charakter jednostkowy, czyli dotyczy każdego człowieka jako jednostki. Jako, że tylko jednostka może odczuwać szczęście lub cierpienie i nikogo nie można wykluczyć. 

poniedziałek, 7 maja 2018

Minds, Steemit - alternatywne portale społeczenościowe

Dzisiejszy wpis będzie krótki, w zasadzie można powiedzieć, że czysto informacyjny. Otóż ze względu na kontrowersje związane z banowaniem kont na popularnych portalach społecznościowych takich jak Facebook, czy YouTube internauci w końcu zaczęli poszukiwać portali gwarantujących mniejszą cenzurę. Dlatego popularnością zaczynają się cieszyć portale oparte na tzw. blockchainie, czyli zdecentralizowana i rozproszona baza danych w modelu open source, technologii, która do niedawna była wykorzystywana przez tzw. kryptowaluty.



Portale te charakteryzuje większa anonimowość, wolność słowa oraz możliwość zarabiania na bycie aktywnym użytkownikiem przez zbieranie tzw. tokenów, które pełnią rolę kryptowalut, które można potem zamienić na prawdziwe pieniądze w kantorach internetowych. Obecnie najbardziej popularne portale tego typu to Minds.com oraz Steemit.com.

niedziela, 8 kwietnia 2018

Polecana literatura

Pozwolę sobie przedstawić trochę pozycji książkowych z kategorii odpowiadających tematyce bloga, które warto przeczytać.



Psychologia:

  • "Wywieranie wpływu na innych", Robert Cialdini
  • "Inteligencja emocjonalna", Daniel Goleman
  • "50 największych mitów psychologii popularnej", Scott. O. Lilienfeld
  • "Pułapki myślenia. O myśleniu szybkim i wolnym.", Daniel Kahneman
  • "Sztuczki umysłu", Derren Brown
  • "Emocje ujawnione", "Kłamstwo i jego wykrywanie w biznesie polityce i małżeństwie", Paul Ekman
  • "Psychologia ewolucyjna", "Ewolucja pożądania", David M. Buss
  • "Mózg kobiety", "Mózg mężczyzny", Louann Brizendine
  • "Jej niezależny umysł, psychologia ewolucyjna kobiet", Anne Campbell
  • "Mentalizm, kompendium wiedzy", Krzysztof Galos
  • "Psychopaci są wśród nas", Robert D. Hare
  • "Pokonaj depresję, stres i lęk czyli terapia poznawczo-behawioralna w praktyce", Stephen Briers
  • "Nawyk samodyscypliny", Neil Fiore
  • "Techniki manipulacji", Sergiusz Kizińczuk
  • "Samolubny gen", Richard Dawkins
  • "Wojny plemników", Robin Baker
  • "W co grają ludzie", Eric Berne



  • Ekonomia:
    • "Ekonomia w jednej lekcji", Henry Hazlitt
    • "Co widać i czego nie widać", "Harmonie ekonomiczne", Frederic Bastiat
    • "Zasady ekonomii", Carl Menger
    • "Ludzkie działanie", "Teoria pieniądza i kredytu", "Socjalizm", "Kalkulacja ekonomiczna w socjalizmie", Ludwig von Mises
    • "Pieniądz i kryzysy", Friedrich August von Hayek 
    • "Złoto, banki i ludzie - krótka historia pieniądza", "Wielki Kryzys w Ameryce", "Tajniki bankowości", Murray Rothbard
    • "Pieniądz, kredyt bankowy i cykle koniunkturalne", Jesus Huerta de Soto
    • "Wolny wybór", Milton Friedman
    • "Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów", Adam Smith
    • "Ekonomia stosowana", Thomas Sowell
    • "Ekonomia dla normalnych ludzi. Wprowadzenie do szkoły austriackiej", Gene Callahan
    • "Wojna o pieniądz", Song Hongbing
    • "Tragedia euro", Philip Bagus
    • "Austriacka Szkoła Ekonomii dla inwestorów", Mark Skousen
    • "Ja ołówek", Leonard Read
    • "Międzyrynkowa analiza kursów walutowych", Ashraf Laidi 
    • "Walka z monopolem czy z konkurencją?", Dominick T. Armentano 
    • "Giełda, kredyt, kapitał. Fundamenty rynku papierów wartościowych", Fritz Machlup

    Historia i polityka:
    • "Ślepy tor. Ideologia i polityka Lewicy 1789-1984", Erik von Kuehnelt-Leddihn
    • "Liberalizm w tradycji klasycznej", Ludwig von Mises
    • "Droga do zniewolenia", "Konstytucja wolności", Friedrich August von Hayek
    • "O nową wolność. Manifest libertariański", "Etyka wolności", Murray Rothbard
    • "Atlas zbuntowany", "Hymn", "Kapitalizm. Nieznany ideał", "Powrót człowieka pierwotnego", Ayn Rand
    • "Rynek i wolność", Linda Tannehill, Morris Tannehill
    • "Libertarianizm", David Boaz
    • "Demokracja. Bóg, który zawiódł", Hans Hermann Hoppe
    • "To nie musi być państwowe", Jakub Woziński
    • "Czarna księga komunizmu", Stéphane Courtois, Nicolas Werth, Jean-Louis Panné, Andrzej Paczkowski
    • "Książę", Niccolo Machiavelli
    • "Sztuka wojny", Sun Tzu

    Logika, teoria gier:
    • "Logika dla opornych", Krzysztof Wieczorek
    • "Sztuka strategii. teoria gier w biznesie i życiu prywatnym", Barry J. Nalebuff, Avinash K. Dixit

    sobota, 31 marca 2018

    Wesołych Świąt Wielkanocnych

    Z okazji Świąt Wielkanocnych życzę wszystkim czytelnikom szczęścia, zdrowia, udanych świąt w gronie rodzinnym i samych sukcesów w życiu. 



    środa, 14 marca 2018

    Reżimowa niepewność a gospodarka

    Prawa człowieka nie dość, że są niezwykle istotne z punktu widzenia moralności i empatii, mają także ogromny wpływ na gospodarkę. Bo tylko w systemie prawnym gwarantującym prawa obywatelskie, wolność i prawo do własności prywatnej opłaca się rozwijać, inwestować i pomnażać kapitał.



    Istota praworządności w kontekście gospodarczym 

    Tylko w systemie gwarantującym prawa jednostki gospodarka może się rozwijać i w ogóle funkcjonować. Dzieje się tak z prostej przyczyny. Kiedy brakuje gwarancji tych praw, jak jest np. w przypadku państw totalitarnych, brakuje motywacji do twórczego i przedsiębiorczego działania. Przykładowo nikomu nie opłaca się podjąć długofalowej inwestycji jeśli ma świadomość, że władza może na drugi dzień skonfiskować cały jego majątek albo może zostać aresztowany i skazany za niewinność bez wyroku sądowego, bez żadnego udowodnienia mu winy. W zasadzie nie opłaca się nawet zdobywać wykształcenia, doświadczenia czy podejmować się jakiegokolwiek rozwoju osobistego, skoro w każdym momencie cały ten wysiłek może zostać całkowicie zniweczony, w jednej chwili. A właściwie, nie warto w ogóle tak żyć, w ciągłym strachu, że możliwe, że już za chwilę można zostać bezkarnie zniszczonym, całkowicie legalnie bez żadnej możliwy obrony czy możliwości uchronienia się. Dlatego np. masa ludzi uciekała z ZSRR do USA i krajów Europy zachodniej. Problem ten to tzw. reżimowa niepewność.

    Zjawisko to daje o sobie znać nie tylko kiedy brakuje odpowiedniego prawa, które chroni wszystkich obywateli, ale także gdy istnieje ryzyko, że porządek prawny może się zmienić na taki, który przestaje respektować prawa obywatela. Dlatego tak ważną rolę odgrywa konstytucja, która zabezpiecza najbardziej fundamentalne prawa jak prawo do życia, wolność osobistą, prawo do dochodzenia sprawiedliwości na drodze sądowej, domniemanie niewinności, prawo do rzetelnego procesu i obrony, wolność słowa, prawo do własności prywatnej itd.

    W mniejszej skali problem reżimowej niepewności zachodzi nawet w państwie demokratycznym. Stwarzać go może np. nadmierna biurokracja, niejasne przepisy, czy zbyt duża skłonność partii rządzącej do podwyższania podatków. To odstrasza przedsiębiorców i inwestorów i powoduje odpływ kapitału do państw o przyjaźniejszym klimacie politycznym i gospodarczym.