Social Icons

wtorek, 4 lutego 2014

Asertywność - złoty środek między uległością i agresją

Asertywność jest postawą człowieka najbardziej zalecaną przez psychologów, oznaczającą posiadanie własnego zdania, świadomość własnej osoby (zalet, wad, opinii, poglądów), umiejętność bronienia swoich praw przy jednoczesnym respektowaniu praw, uczuć i potrzeb innych osób.

Asertywność wyraża się przede wszystkim w następujących obszarach:
  • umiejętność wyrażania opinii, krytyki, uczuć, potrzeb, życzeń
  • umiejętność odmawiania w sposób nieuległy i nieraniący innych
  • świadomość samego siebie (swoich cech charakteru i poglądów)
  • umiejętność przyjmowania ocen (krytyki, pochwał)
  • autentyczność
  • stanowczość
  • zdolność do empatii
  • poczucie własnej wartości
  • umiejętność bronienia się przed manipulacją
  • szacunek (zarówno do siebie, jak i innych)

Asertywność a uległość i agresja

Postawa asertywna stoi w opozycji zarówno do postawy uległej, jak i agresywnej. Różnice w omawianych postawach polegają na odmiennym stosunku do samego siebie i otoczenia.



Uległość oznacza postawę w której człowiek stawia interesy innych wyżej niż swoje własne, unika konfliktów zgadzając się na wszystko dla "świętego spokoju", obawia się wyrażać własne zdanie, ma zaniżoną samoocenę.

Agresja to postawa w której człowiek koncentruje się głównie na sobie, próbuje wywierać presję na otoczeniu, nie liczy się z uczuciami innych, posługuje się manipulacją, szantażem, stara się podkreślić swoją władzę i narzucać innym swoje zdanie.

Asertywność to postawa w której człowiek ma poczucie że jego uczucia, potrzeby i prawa są tak samo ważne jak innych ludzi. Jasno wyraża swoje zdanie, nie boi się wyrażać krytyki, czy odmawiać, przy czym robi to w taki sposób aby nikogo nie ranić, zwraca uwagę na uczucia, potrzeby, prawa innych, ma szacunek do ludzi. Nie manipuluje, nie szantażuje, stara się zrozumieć drugą osobę, sam nie ulega szantażom i manipulacji, wymaga szacunku do siebie.

Przykład:
Zadzwonił do ciebie pewien ankieter który chce przeprowadzić z tobą ankietę która ma potrwać około 10 minut, a ty akurat szykujesz się do wyjścia z domu na ważne spotkanie i masz bardzo mało czasu

W takiej sytuacji możesz przyjąć różne postawy:
  • jeśli zgodzisz się na rozmowę i tym samym narazisz się na konsekwencje jak spóźnienie się, stres związany z pospiesznym szykowaniem się do wyjścia, utratę ważnej w tym momencie dla ciebie koncentracji przyjmujesz postawę uległą
  • jeśli zareagujesz nerwowo, wkurzysz się że ten "głupi ankieter zadzwonił w nieodpowiednim momencie" zachowasz się agresywnie, kierując się emocjami zapominasz że ten człowiek po prostu wykonuje swoją pracę i nie wiedział że w tym momencie masz mało czasu, do tego nie uwzględniasz że twoje zachowanie może sprawiać przykrość
  • jeśli powiesz coś w stylu: "dziękuję za miły telefon, ale niestety teraz nie mam czasu na rozmowę" utniesz rozmowę w ciągu kilku sekund, a ankieter poczuje się potraktowany z szacunkiem - to postawa asertywna

Asertywność a empatia

Asertywność bywa czasem błędnie postrzega jako nieugiętość, nieczułość, upartość, gruboskórność, niektórzy także mylą ją z agresją. Tymczasem ważną rolę w zachowaniach asertywnych odgrywa również umiejętność postawienie się na miejscu drugiej osoby. To ważny czynnik odróżniający asertywność od agresji, odgrywający istotny element prawidłowej komunikacji. Osoba asertywna nie manipuluje, nie obraża, nie szantażuje, nie rani, bierze pod uwagę co czuje druga osoba. Nie mówi "nie bo nie", stara się swoją decyzję uzasadnić w sposób kulturalny, nie raniący człowieka, jest gotowa także na kompromis jeśli sytuacja tego wymaga, nie myśli wyłącznie o sobie. Nie boi się krytykować, ale robi to w sposób inteligentny, nieobraźliwy. Twardo stoi przy swoim zdaniu, ale nie narzuca go nikomu, bierze pod uwagę że każdy ma prawo do swoich poglądów i opinii. Nie daje łatwo wzbudzić w sobie poczucia winy, ale potrafi współczuć, gdy dostrzega że dana osoba naprawdę cierpi a nie próbuje stosować manipulację.

Jak być asertywnym?

Nie jest to taka łatwa sztuka jak mogłoby się wydawać ale istotnym jest fakt że asertywność to zdolność nabyta i można się jej nauczyć. Przede wszystkim wymaga to pracy nad samym sobą. 

Podstawowe elementy do spełnienia:
  • Wyrób w sobie świadomość samego siebie: określ swoje poglądy, priorytety, wartości, potrzeby
  • Staraj się zachować pewność siebie w każdej sytuacji - trudna rzecz dla osób nieśmiałych, ale można ją ćwiczyć
  • Naucz się jasno wyrażać swoje uczucia i potrzeby
  • Zawsze staraj się postawić na miejscu drugiej osoby, dotyczy to zarówno umiejętności współczucia, jak i umiejętności odczytania intencji drugiej strony
  • Utrzymuj kontakt wzrokowy z rozmówcą
  • Uważaj na manipulację: nie ulegaj presji, nie daj się wkręcić w poczucie winy, gdy nie robisz nic złego, nie ulegaj szantażom
  • Staraj się panować nad emocjami, nie pozwól żeby to one rządziły tobą
  • Naucz się słuchać
  • Wyciągaj wnioski z własnych błędów
  • Kieruj się sprawiedliwością - nie wiń kasjerki za działanie całego supermarketu, bo to nie ona jest właścicielem
  • Nie podnoś głosu - głośniejsze słowa nie stają się słowami wartościowszymi, zamiast tego używaj argumentów
  • Nie daj się sprowokować - na atak agresji słownej odpowiadaj spokojem, jeśli odpowiesz tym samym dojdzie do burzliwej kłótni
  • Nie unikaj kłótni żeby tylko mieć spokój, ale staraj się ją doprowadzić szybko do końca, do rozwiązania, unikaj zbyt silnych emocji, nie mów słów, których potem możesz żałować
  • Szukaj współpracy, partnerstwa, nie wrogów i konfliktów
  • Bierz pod uwagę że jak każdy czasem musisz ponieść porażkę, ale łatwo się nie poddawaj

Dlaczego tak trudno być asertywnym

Skoro to taka właściwa postawa dlaczego jest taka trudna do przyjęcia? Głównie dlatego że zarówno postawa agresywna jak i uległa są prostsze, bardziej naturalne, bliższe człowieka, jego emocjom, mechanizmom psychologicznym. Kiedy zaczynamy się kłócić trudno nam opanować emocje, odczuwamy chęć rozładowania, dlatego w ruch lecą gorzkie słowa, podniesiony ton głosu. Z kolei gdy ktoś nas ciągle o coś nęka nie mamy już siły się przeciwstawiać, "pękamy", ulegamy presji, szantażowi itp. Jesteśmy zbyt wrażliwi żeby postawić się agresji. Sama agresja także często wydaje nam się najprostszym rozwiązaniem, przynoszącym największe korzyści, nie potrafiąc inaczej próbujemy coś wymusić lub osiągnąć korzyść kosztem innych.
Tymczasem postawa asertywna wymaga pewnej inteligencji emocjonalnej, umiejętności panowania nad emocjami, stanowczości, samozaparcia, a w dodatku wysokich umiejętności komunikacji interpersonalnej, zdolności do empatii, umiejętności osiągania celów nie naruszając praw innych. A to już trudniejsze, wymaga większej pracy nad sobą, poza tym niektórzy z natury są bardziej nieśmiali lub też bardziej nerwowi, a to wszystko utrudnia. W dodatku nie w każdej sytuacji postawa asertywna jest łatwa czy wręcz w ogóle możliwa do osiągnięcia. Np. w stosunku do pracodawcy, trudna sytuacja ekonomiczna, wysokie bezrobocie a co za tym idzie lęk przed utratą pracy skłania do zachowań uległych, bo nie ma innego wyjścia.

Brak komentarzy:

Prześlij komentarz