Social Icons

niedziela, 17 września 2017

Domniemanie niewinności - jedna z najważniejszych podstaw prawa

Domniemanie niewinności – zasada, według której każda osoba jest niewinna wobec przedstawianych jej zarzutów, dopóki wina nie zostanie jej udowodniona. Zasada domniemania niewinności sięga swymi korzeniami prawa rzymskiego (domniemanie dobrej wiary – łac. praesumptio boni viri). Zasada domniemania niewinności działa na korzyść oskarżonego, bowiem nie dające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego (zasada in dubio pro reo). Dziś postaram się omówić dlaczego ta prawna zasada jest tak szalenie ważna dla wolności i praw człowieka.



Domniemanie niewinności oddziela nas od państwa totalitarnego

Jedną z najważniejszych ról jakie pełni państwo jest zapewnienie obywatelom bezpieczeństwa. Przekłada się to na chronienie ich przed agresją zewnętrzną (atak zbrojny) i wewnętrzną (przestępczość). Przed agresją zewnętrzną broni nas wojsko, a przed przestępczością policja, prokuratura, sądy, cały wymiar sprawiedliwości. Tyle że nie należy zapominać, że państwo i jego struktury również muszą podlegać określonym regułom prawnym inaczej same stają się agresorem i to o wiele większym niż nawet największa prywatna organizacja przestępcza (mafia). Jeśli spojrzymy na historię to właśnie rządy i ich organizacje dopuściły się największych zbrodni przeciwko ludzkości: łagry, obozy koncentracyjne, pola śmierci, więzienia polityczne. Tak właśnie funkcjonują państwa totalitarne. I właśnie w celu ochrony obywateli przed państwowym totalitaryzmem, wynaleziono coś takiego jak konstytucja, czyli zbiór najważniejszych norm prawnych chroniących podstawowe prawa człowieka. 

Domniemanie niewinności jest jedną z najważniejszych spośród tych norm prawnych. Bez niej obywatele stają się automatycznie niewolnikami, każdego z nich można w każdej chwili bez powodu wtrącić do więzienia. Wszyscy traktowani są jako potencjalni przestępcy, jest to prawdziwy prawny i psychiczny terror. Paradoksalnie wzrasta wówczas również sama przestępczość, dlatego że skoro i tak traktuje się wszystkich jak przestępców ludzie tracą motywację do uczciwego życia. Tworzą się również grupy przestępcze współpracujące z wymiarem sprawiedliwości, zapewniające sobie nietykalność i terroryzujące resztę mieszkańców. Korupcja i kumoterstwo wzrastają do niewyobrażalnych rozmiarów. Osłabiają się także więzi międzyludzkie, zaufanie do ludzi, powszechne stają się donosy, prywatne zemsty, praktycznie całe funkcjonowanie społeczeństwa ulega rozpadowi. Można było to łatwo zaobserwować chociażby w ZSRR. Brak domniemania niewinności uderza również w gospodarkę, nikomu nie opłaca się pracować, pomnażać majątek, skoro w każdej chwili można wszystko stracić, w dodatku z kraju ucieka masa ludzi, w tym osoby inteligentne, przedsiębiorcze i zaradne.

Sytuacja prawna w Polsce

W Polsce podstawę prawną domniemania niewinności stanowią:

Art. 42 ust. 3 Konstytucji RP który stanowi, że każdego uważa się za niewinnego, dopóki jego wina nie zostanie stwierdzona prawomocnym wyrokiem sądu.

Art. 5 Kodeksu postępowania karnego, który stanowi że:
§ 1. Oskarżonego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie zostanie udowodniona i stwierdzona prawomocnym wyrokiem.
§ 2. Niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na korzyść oskarżonego.

Prawo to regulują również akty prawa międzynarodowego:

Art. 11 ust. 1 Powszechna Deklaracja Praw Człowieka stanowi, że: Każdy człowiek oskarżony o popełnienie przestępstwa ma prawo, aby uznawano go za niewinnego dopóty, dopóki jego wina nie zostanie mu udowodniona zgodnie z prawem podczas publicznego procesu, w którym miał wszystkie gwarancje konieczne dla swojej obrony

Art. 14 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych przewiduje, że: Każda osoba oskarżona o popełnienie przestępstwa ma prawo być uważana za niewinną aż do udowodnienia jej winy zgodnie z ustawą

Art. 6 ust. 2 Europejska Konwencja Praw Człowieka potwierdza, że: Każdego oskarżonego o popełnienie czynu zagrożonego karą uważa się za niewinnego do czasu udowodnienia mu winy zgodnie z ustawą.

Ze względu na to, że naruszeniem domniemania niewinności jest możliwość zniszczenia reputacji osobie fałszywie/niesłusznie oskarżonej o przestępstwo istotny jest także Art. 13 prawa prasowego:
1. Nie wolno wypowiadać w prasie opinii co do rozstrzygnięcia w postępowaniu sądowym przed wydaniem orzeczenia w I instancji. 
2. Nie wolno publikować w prasie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe, jak również danych osobowych i wizerunku świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażą na to zgodę. 
3. Ograniczenie, o którym mowa w ust. 2, nie narusza przepisów innych ustaw. Właściwy prokurator lub sąd może zezwolić, ze względu na ważny interes społeczny, na ujawnienie danych osobowych i wizerunku osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe.

sobota, 2 września 2017

Transhumanizm - szanse, zagrożenia, przyszłość

Transhumanizm to ruch intelektualny, kulturowy oraz polityczny postulujący możliwość i potrzebę (ale nie konieczność) wykorzystania nauki i techniki, w szczególności neurotechnologii, biotechnologii i nanotechnologii, do przezwyciężenia ludzkich ograniczeń i poprawy kondycji ludzkiej.


Pojęcia związane z transhumanizmem

Cyborgizacja - chociaż brzmi kosmicznie "połączenie człowieka i maszyny" jest już właściwie faktem. Już istnieją implanty, mechaniczne protezy czy rozruszniki serca. W przyszłości być może będzie możliwe wyleczenie każdej poważnej choroby czy niepełnosprawności. Przykładowo już trwają prace nad stworzeniem elektronicznych implantów przywracających wzrok, jak Argus II. Jak daleko może to zajść? Czy człowiek przyszłości stanie się prawdziwym cyborgiem, niczym Robocop? (Tak pół żartem pół serio). 

Superinteligencja - termin można odnieść się zarówno do znaczniej poprawy ludzkiej inteligencji jak i stworzenia sztucznej inteligencji, a więc tworzenie maszyn o inteligencji znacznie przewyższającej tę ludzką. Sztuczna inteligencja już istnieje, w postaci programów i gier komputerowych. Choć współcześnie istnieją programy komputerowe przewyższające każdego człowieka w niektórych intelektualnych zadaniach, takich jak gra w szachy czy w scrabble, nie są one uważane za superinteligencje, ponieważ nie dorównują człowiekowi w innych zadaniach. A jak będzie w przyszłości?

W pewnych kontekstach precyzuje się podział na słabą i silną superinteligencję. Słaba superinteligencja to intelekt przewyższający człowieka jedynie szybkością myślenia. Taką superinteligencją mógłby hipotetycznie być program symulujący pracę mózgu człowieka w tempie szybszym niż naturalny. Silna superinteligencja to intelekt przewyższający człowieka jakościowo, podobnie jak człowiek przewyższa jakościowo inne zwierzęta. Twórcy SF spekulują również, że może istnieć wiele poziomów superinteligencji, z których każdy przewyższa jakościowo poprzedni i jest dla niego niepojęty. Najbardziej ekstremalnym projektem branym pod uwagę jest tzw. mózg matrioszka -  hipotetyczny komputer o gigantycznych możliwościach obliczeniowych, zbudowany na wzór sfer Dysona, który do wykonywania obliczeń wykorzystywałby całą energię emitowaną przez gwiazdę. Nazwa pomysłu nawiązuje do lalek matrioszek. Z terminem superinteligencji związane jest pojęcie technologicznej osobliwości (lub po prostu osobliwość, z ang. singularity) – hipotetyczny punkt w przyszłym rozwoju cywilizacji, w którym postęp techniczny stanie się tak szybki, że wszelkie ludzkie przewidywania staną się nieaktualne. Głównym wydarzeniem, mającym do tego doprowadzić, byłoby stworzenie sztucznych inteligencji przewyższających intelektualnie ludzi. Takie sztuczne inteligencje mogłyby opracowywać jeszcze wydajniejsze sztuczne inteligencje, wywołując lawinową zmianę w technologi. Jednak wielu naukowców jak np. Hubert Dreyfus, Stuart Russell czy Peter Norvig przewidują, że żadna maszyna nigdy nie osiągnie poziomu ludzkiej inteligencji.

Transfer umysłu - hipotetyczny proces skopiowania lub przeniesienia świadomości człowieka do komputera, poprzez precyzyjne zmapowanie wszystkich połączeń neuronalnych w mózgu i wierne odtworzenie ich działania w symulacji komputerowej. Symulacja taka mogłaby być częścią wirtualnej rzeczywistości, dostarczającej umysłowi bodźców i reagującej na jego zachowanie, bądź wchodzić w interakcję z rzeczywistym światem za pomocą zdalnie sterowanego robota lub biologicznego ciała.

Współczesna technologia nie umożliwia transferu umysłów, ale jest on rozważany przez futurystów jako cel, do którego dąży neuroinformatyka. Jest również analizowany jako jeden ze sposobów stworzenia sztucznej inteligencji oraz jako możliwość znacznego przedłużenia życia. Istnieją jednak uzasadnione wątpliwości, czy przeniesiony umysł byłby nadal danym człowiekiem, czy tylko jego kopią.

Nanotechnologia - Np. Ray Kurzweil, znany amerykański wynalazca i futurolog jest zdania, że w przyszłości nanoboty zastąpią komórki krwi i będą pracowały tysiące razy bardziej efektywnie od nich. Umożliwi to znaczne podniesienie sprawności fizycznej jak i znaczne spowolnienie procesu starzenia się organizmu.

Zagrożenia

Możliwości transhumanizmu w przyszłości mogą przyprawiać o prawdziwy zawrót głowy. Ale co z zagrożeniami? Czy to nie może doprowadzić do zniszczenia świata i ludzkości? Czy nie przyczyni się to do jakiegoś przejęcia władzy przez supermaszyny niczym w filmie Matrix? Należy pamiętać, że futurolodzy i inni naukowcy badający możliwości transhumanizmu zajmują się także dokładnym badaniem zagrożeń. Chociaż do wspomnianych rozwiązań technologicznych daleka droga, już teraz analizuje się co mogłoby pójść nie tak i jak temu zaradzić. Zmiany zawsze wywołują obawy. Ale już teraz żyjemy w świecie technologii i już teraz wykorzystujemy ją do poprawiania ograniczeniem ludzkiego ciała i umysłu. Mamy operacje plastyczne, transplantologie, rozruszniki serca, programy komputerowe oparte na sztucznej inteligencji itd. Najważniejsze to zachowanie zdrowego rozsądku. Aby nie popaść ani w przesadny entuzjazm ani w przesadną panikę. Jednak ze względu na bardzo poważne zagrożenia, myślę że powinno się wprowadzać tego typu technologie tylko w jakimś rozsądnym zakresie, jak leczenie chorób, poprawnie jakości życia itp.