Social Icons

niedziela, 12 sierpnia 2018

Ordoliberalizm i niemiecki cud gospodarczy

Po II wojnie światowej Niemcy zachodnie (RFN) pomimo dużych strat i kryzysu społecznego po przegranej wojnie osiągnęły szybki wzrost gospodarczy, stając się najbogatszym krajem w Europie. Wszystko za sprawą reform Ludwiga Erharda, które były wprowadzeniem w życie koncepcji ordoliberalizmu.



Niemiecki ordoliberalizm 

Ordoliberalizm to nurt wykształcony w Niemczech w latach 30. i 40. XX wieku. Początku funkcjonował na politycznym marginesie ze względu na dojście do władzy nazistów, jednak po zakończeniu wojny udało się wprowadzić wiele z jego założeń. Głównymi przedstawicielami nurtu byli: Wilhelm Röpke, Walter Eucken, Alexander Rüstow, Ludwig Erhard, Franz Böhm i Alfred Müller-Armack.

Ordoliberalizm był próbą modyfikacji anglosaskiego klasycznego liberalizmu i przystosowania go do warunków i mentalności niemieckiej. Łączył w sobie poszanowanie dla własności prywatnej i gospodarki rynkowej z katolicką nauką społeczną i obyczajowym konserwatyzmem. 

W gospodarce ordoliberałowie stawiali na wolny rynek, dopuszczali jednak interwencję państwa w celu zapobiegania powstawania monopoli i karteli i ochronie konkurencji. Podkreślali również aspekt etyczny, przeciwstawiali się traktowaniu pracowników „jak maszyny”.

Dla ordoliberałów to państwo było instytucją odpowiedzialną za tworzenie ładu społecznego. Jednocześnie jednak zdawali sobie sprawę, że trzeba wprowadzić mechanizmy zapobiegające nadużywania władzy, tak jak rządy prawa, trójpodział władzy, decentralizacja władzy, wolny rynek oraz funkcjonowanie warstwy tzw. klerków czyli ludzi będących najbardziej świadomymi, odpowiedzialnymi i sprawiedliwymi obywatelami. Była to przede wszystkim klasa średnia, drobni i średni przedsiębiorcy, a także naukowcy, sędziowie i dziennikarze.

Ordoliberałowie byli zwolennikami demokracji, jednak w obronie przed tyranią większości i populizmem akcentowali rolę rządów prawa.

Reformy Ludwiga Erharda

Założenia ordoliberalizmu, zwłaszcza w gospodarce w życie wprowadził Ludwig Erhard, wieloletni minister gospodarki i kanclerz Niemiec. Reformy te polegały na przeprowadzeniu reformy monetarnej w celu umocnienia marki niemieckiej, uwolnienie cen, ograniczenie wydatków rządowych i biurokracji, a także obniżenie i uproszczenie podatków. Efekty jakie udało się osiągnąć to szybki wzrost gospodarczy, spadek bezrobocia, spadek inflacji i osiągniecie nadwyżki w budżecie. Zostało to nazwane określeniem Wirtschaftswunder, co po niemiecku oznacza "cud gospodarczy".

Więcej na temat ordoliberalizmu i reform Erharda można przeczytać w książce "Ordoliberalizm. Historia niemieckiego cudu gospodarczego", autorstwa Tymoteusza Juszczaka. Oraz w poniższej prezentacji przygotowanej przez Kamila Cebulskiego: