Social Icons

niedziela, 23 grudnia 2018

Wesołych Świąt Bożego Narodzenia

Z okazji nadchodzących Świąt Bożego Narodzenia,
Życzę wszystkim czytelnikom bloga 
szczęścia, zdrowia, spokoju, radości ducha, przyjemnej atmosfery w święta 
i żebym żyło wam się coraz lepiej.


 

niedziela, 16 grudnia 2018

Co dał światu klasyczny liberalizm?

Koncepcja klasycznego liberalizmu jest dziś trochę zapomniana, dlatego postawiłem przypomnieć co jej zawdzięczamy.


Konstytucja

Pierwsza konstytucja na świecie została przyjęta w USA po wygranej Wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych. Stała się następnie rozpowszechniony w całym świecie zachodnim (i nie tylko) aktem prawnym gwarantującym najważniejsze prawa obywatelskie takie jakie jak prawo do wolności, własności, sprawiedliwego procesu, domniemania niewinności, wolności wyznania czy wolności słowa. Patrząc szerzej konstytucja w ogóle była koncepcją liberalną, klasyczni liberałowie sprzeciwiający się monarchii absolutnej, wpierw popierali przekształcenie państwa w monarchię konstytucyjną (jak Wigowie w Wielkiej Brytanii), a następnie koncepcje demokratyczne, jak np. John Stuart Mill.

Koncepcja państwa prawa

Koncepcja państwa prawa przechodziła ewolucję. Jako koncepcja ustrojowa powstała w środowisku niemieckich i austriackich liberałów, przeciwstawiającym się rządom absolutystycznym. Klasyczny absolutyzm utożsamiał władcę z państwem, a prawo traktował czysto instrumentalnie. Absolutyzm oświecony, mimo deklarowanej służebnej roli władcy wobec państwa, nadal traktował system prawny jako jedność z aparatem władzy i umieszczał funkcjonariuszy państwowych ponad społeczeństwem. Liberałowie określali absolutystyczną koncepcję państwa jako Polizeistaat i przeciwstawiali mu odmienną koncepcję ustrojową, w której prawo miało charakter autonomiczny, wiązało rządzących, a obywatelom gwarantowało szereg praw (Rechtsstaat).

Trójpodział władzy

Rozdzielenie władzy na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą to koncepcja stworzona przez Johna Locke'a w dziele "Dwa traktaty o rządzie", a następnie rozwinięta przez Monteskiusza w dziele "O duchu praw".

Wsparcie rewolucji przemysłowej 

Krytyka merkantylizmu autorstwa m. in. Adama Smitha i Davida Ricardo i zmiana paradygmatu w stronę poparcia dla wolnego handlu i wolności gospodarczej umożliwiły przyspieszenie wzrostu gospodarczego i rozwój rewolucji przemysłowej na przełomie XVIII i XIX wieku. Dziś co prawda gospodarka jest bardziej etatystyczna, ale idee poszanowania dla wolności i własności prywatnej w cywilizacji zachodnim w pewnym stopniu przetrwały.