Social Icons

poniedziałek, 17 czerwca 2019

Zniekształcenia poznawcze - najczęściej spotykane błędy w myśleniu

Zniekształcenia poznawcze - to błędy logiczne w myśleniu, związanie z negatywnymi emocjami. Zrozumienie ich to istotny element w terapii poznawczo-behawioralnej. Pozwala to także ogólnie poprawić jakość swojego zdrowia psychicznego i jakość życia.


Lista najczęściej spotykanych zniekształceń poznawczych 

  1. Uogólnianie - błąd polegający na wyciąganiu z pojedynczych zdarzeń zbyt daleko idących wniosków. Często towarzyszą mu sformułowania: zawsze, wszyscy, każdy, żaden, nikt, nigdy itp. Np.: "Wszyscy się ze mnie śmieją", "Nikt mnie nie lubi".
  2. Myślenie spolaryzowane, inaczej dychotomiczne, czarno-białe - dostrzeganie tylko dwóch skrajnych możliwości. Przykładowo: "Jeśli nie wiem danej rzeczy, to znaczy, że jestem głupi".
  3. Etykietowanie - nadawanie ogólnikowych etykiet sobie i innym ludziom. Np. "Jestem ofermą", "Moi znajomi z pracy to banda idiotów".
  4. Katastrofizacja - przepowiadanie negatywnej przyszłości bez brania pod uwagę innych, często bardziej prawdopodobnych możliwości. Np. "Wydaje mi się, że moje serce szybciej bije, o nie, to na pewno zawał".
  5. Czytanie w myślach - błędne przekonanie o tym, że wiemy co myślą inni na podstawie wątpliwych przesłanek. Np. "On myśli, że jestem beznadziejna", "Robi to specjalnie, żeby mi dokuczyć".
  6. Lekceważenie lub pomijanie pozytywnych informacji - wmawianie sobie, ze pozytywne doświadczenia, uczynki lub cechy się nie liczą. Np. "Dobry ocena z egzaminu to nic takiego, po prostu miałem szczęście".
  7. Uzasadnienie emocjonalne - błędne traktowanie własnych uczuć jako dowodu na istnienie określonych zjawisk w otoczeniu, przy jednoczesnym lekceważeniu dowodów przeciwnych. Np. "Czuję wstyd, więc musiałam powiedzieć coś głupiego".
  8. Wyolbrzymianie/umniejszanie - Wyolbrzymiamy negatywne aspekty i/lub umniejszamy pozytywne, zamiast opierać się na rozsądnych przesłankach w ocenie siebie, innych ludzi lub sytuacji. Np. „Słabe oceny świadczą o mojej niekompetencji. Dobre oceny nie oznaczają, że jestem zdolny”.
  9. Personalizacja - mylne przyjęcie przekonania, że inni zachowują się w określony sposób z naszego powodu. Np. zakładamy, że urzędnik był dla nas niemiły, ponieważ zrobiliśmy coś nie tak, podczas gdy on już wcześniej był w złym humorze, z zupełnie innego powodu.
  10. Filtr mentalny - przesadne koncentrowanie uwagi na wybranym negatywnym szczególe bez uwzględniania pełnego obrazu sytuacji. Np. "Raport w pracy zawiera wskazówkę że jedną rzecz powinienem poprawić (pośród wielu uwag pozytywnych), jestem więc kiepskim pracownikiem".
  11. Nadużywanie imperatywów - Np. "To straszne, że się pomyliłem, zawsze powinien dawać z siebie 100%"
  12. Myślenie jednotorowe (efekt lornetki) - dostrzeganie tylko negatywnych aspektów sytuacji. Np. "Ten sprzedawca jest niekompetentny, niemiły i gburowaty”.